Zasiłek opiekuńczy na dziecko (L4) – zasady przyznawania, wymiar i warunki wypłaty

Zasiłek opiekuńczy na dziecko dla rodziców lub opiekunów, to istotne wsparcie w przypadku choroby dziecka, które wymaga opieki w domu. Świadczenie to umożliwia legalne zwolnienie z obowiązków zawodowych, zapewniając jednocześnie niezbędne środki na czas opieki. Według zasad kodeksu pracy, możesz korzystać z tego zasiłku, jeśli podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu, a opieka nad chorym dzieckiem jest konieczna. W artykule dowiesz się, kto dokładnie może wziąc L4 na dziecko, jakie są wymagania i na jakie wsparcie możesz liczyć w trudnych chwilach, gdy zdrowie dziecka staje się priorytetem.

Kto i na jakich warunkach może skorzystać z L4 na dziecko?

Aby dostać L4 na dziecko, musisz być objęty ubezpieczeniem chorobowym. Jest ono przeznaczone dla rodziców, opiekunów prawnych i osób związanych z rodzicami dziecka, na przykład małżonków. Ważne jest, żeby w gospodarstwie domowym nie było innej osoby, która mogłaby zająć się dzieckiem. Zwolnienie może wystawić lekarz, na przykład pediatra lub internista, gdy trzeba osobiście opiekować się chorym dzieckiem. L4 można wziąć na chore dziecko własne, przysposobione, dziecko małżonka albo przyjęte na wychowanie. Masz prawo do zasiłku opiekuńczego również wtedy, gdy osoba, która mogłaby zająć się dzieckiem, jest niezdolna do opieki lub chora.

Pamiętaj, że jeśli opiekujesz się dzieckiem niepełnosprawnym powyżej 14 lat, potrzebne jest orzeczenie o niepełnosprawności. Dotyczy to także sytuacji, gdy jedno z rodziców jest już na L4, a drugie dziecko potrzebuje opieki. To, czy zasiłek wypłaca pracodawca, czy ZUS, zależy od liczby pracowników w firmie. Wniosek Z-15A, który musisz złożyć, potwierdza prawo do zasiłku. Możesz otrzymać zasiłek również wtedy, gdy pracujesz zdalnie, ale musisz faktycznie opiekować się dzieckiem. Osoby zatrudnione na umowę o pracę, zlecenie, agencyjne oraz prowadzące własną działalność mogą wziąć L4, co pozwala legalnie zwolnić się z obowiązków zawodowych. W wyjątkowych sytuacjach, na przykład gdy drugi rodzic nie może pracować, w 2026 można również otrzymać zasiłek opiekuńczy na dziecko.

Ile dni zwolnienia i ile płatne jest L4 na dziecko?

Liczba dni wolnego zależy od wieku i zdrowia dziecka. Jeśli dziecko ma mniej niż 14 lat, rodzice mogą korzystać z maksymalnie 60 dni zwolnienia w ciągu roku. Dla dzieci powyżej 14 lat prawo to ogranicza się do 14 dni. Dzieci niepełnosprawne w wieku od 14 do 18 lat mają dodatkowe 30 dni. To ważne, bo limit dni opieki na dziecko dotyczy jednego pracownika, niezależnie od liczby podopiecznych. Pamiętaj, że dni wolne od pracy także wliczają się do limitu. Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru i oblicza się go z przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto z ostatniego roku, pomniejszonego o składki społeczne. Dla osób samozatrudnionych i tych z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym podstawę liczy się inaczej. Jeśli przekroczysz limit dni, masz usprawiedliwioną nieobecność, ale nie dostaniesz wynagrodzenia ani zasiłku. Opiekując się kilkorgiem dzieci, nie zyskujesz dodatkowych dni wolnych, co jest istotne dla rodzin z wieloma dziećmi.

‍

Jak uzyskać e-ZLA i złożyć wniosek o zasiłek opiekuńczy do ZUS?

Aby dostać elektroniczne zwolnienie lekarskie na dziecko (e-ZLA), wybierz się do swojego lekarza rodzinnego, pediatry lub internisty. Takie zwolnienie lekarz przyznaje, kiedy potwierdzi chorobę dziecka wymagającą opieki. Zwolnienie automatycznie trafia do ZUS i twojego pracodawcy przez system PUE ZUS. Dzięki temu cały proces jest szybszy i wygodniejszy. Jeśli chcesz uzyskać zasiłek opiekuńczy, zacznij od dostarczenia formularza Z-15A do pracodawcy lub bezpośrednio do ZUS. Formularz ten powinien zawierać informacje o czasie opieki, dane członków rodziny oraz oświadczenia o trybie pracy. Jeżeli pracodawca nie korzysta z PUE ZUS, możesz potrzebować dostarczyć papierową wersję zwolnienia lekarskiego. W firmach zatrudniających powyżej 20 osób, wniosek można też złożyć u pracodawcy. Kilka ważnych wskazówek dotyczących składania dokumentów:

• złóż wniosek jak najszybciej po rozpoczęciu zwolnienia,
• możesz składać dokumenty osobiście, listownie lub przez internet przez PUE ZUS,
• pracodawca odpowiada za przesłanie odpowiednich zaświadczeń (Z-3 dla pracowników, Z-3a lub Z-3b dla ubezpieczonych) do ZUS,
• zasiłek powinien wpłynąć na twoje konto bankowe w ciągu 30 dni od dostarczenia wszystkich dokumentów,
• zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru.

Jeśli Twój pracodawca nie korzysta z PUE ZUS, możesz potrzebować dostarczyć zwolnienie w formie papierowej.

Kiedy zasiłek opiekuńczy na dziecko nie przysługuje?

Zasiłek opiekuńczy na dziecko nie zawsze jest przyznawany. Na przykład, kiedy przekroczysz limit dni zwolnienia, np. 60 dni w roku dla dzieci poniżej 14 lat, nie dostaniesz zasiłku. Inna sytuacja to obecność osoby w domu, która może zająć się dzieckiem, chyba że dziecko ma mniej niż 2 lata lub ta osoba także jest niezdolna do pracy. To może być sytuacja, gdy jeden z rodziców ma prawo do zasiłku, ale drugi rodzic jest dostępny w domu i może się zająć dzieckiem. Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje również w następujących sytuacjach:

• gdy ktoś nadużywa L4, na przykład pracując podczas zwolnienia,
• gdy jesteś na urlopie wypoczynkowym, nawet jeśli masz zwolnienie,
• gdy oboje rodziców korzystają z L4 na to samo dziecko, chyba że jest to związane z podwójną hospitalizacją,
• gdy brakuje odpowiednich dokumentów.

Nadużycie L4 może spowodować utratę prawa do zasiłku, a wtedy pracownik może być zobowiązany do zwrotu pieniędzy wraz z odsetkami. Rodzice powinni zwracać uwagę, żeby nie używać L4 na to samo dziecko jednocześnie, chyba że chodzi o rzadkie przypadki podwójnej hospitalizacji. Zaniedbanie może wpłynąć na finanse rodziny i prowadzić do problemów prawnych.

Co zrobić, kiedy limit dni opieki na dziecko zostanie wyczerpany?

Kiedy skończy się limit dni opieki na dziecko, dobrze znać swoje opcje. Oto najważniejsze z nich:

• urlop, który umożliwi Ci dodatkowy czas z dzieckiem,
• urlop od siły wyższej, dający krótkie, płatne przerwy od pracy,
• dodatkowe dni opieki dla dzieci z niepełnosprawnością,
• niania na godziny, którą może zapewnić pracodawca.

Coraz więcej pracodawców proponuje rozwiązania, które pomagają lepiej łączyć życie zawodowe z rodzinnym.

Profesjonalna niania na godziny – wsparcie od nowoczesnych pracodawców

Rozwiązanie to staje się coraz bardziej popularnym wsparciem oferowanym przez nowoczesnych pracodawców. Gdy wyczerpią się dni L4 na dziecko, taka pomoc jest nieoceniona. Coraz więcej firm decyduje się inwestować w tego typu benefity, umożliwiające pracownikom pogodzenie obowiązków zawodowych z domowymi. Zapewnienie niani na godziny odpowiada na zmieniające się potrzeby rodziców i wzmacnia ich poczucie komfortu psychicznego. Niania na godziny to osoba z odpowiednimi kwalifikacjami, potrafiąca dostosować się do grafiku rodziny. Rodzice mogą dzięki temu pracować bez zmartwień o bezpieczeństwo dziecka. To rozwiązanie jest szczególnie przydatne, gdy tradycyjne formy opieki, takie jak żłobek czy przedszkole, są niedostępne. Sprawdza się również w sytuacjach, kiedy dziecko jest zdrowe, lecz potrzebuje ciągłego nadzoru, a rodzic nie może porzucić pracy.

‍

Pracodawcy, którzy zapewniają takie wsparcie, zyskują nie tylko lojalność i zaangażowanie pracowników, ale także poprawiają swoją pozycję na rynku pracy. Zatrudnienie profesjonalnej niani jako wsparcia od pracodawców to nowoczesny sposób na radzenie sobie z wyzwaniami związanymi z opieką nad dziećmi dla pracownika.

‍

Sprawdź ofertę Benefit Care i umów spotkanie!

‍